Een bezoeker komt op een e-commercesite om een USB-C-adapter te kopen. Hij klikt op ‘Producten’, vervolgens op ‘Accessoires’, daarna op ‘Aansluitingen’ en ten slotte op ‘Kabels en adapters’. Vier niveaus diep, vier klikken, en de helft van de gebruikers haakt af voordat ze de productpagina bereiken. Het probleem zit niet in de inhoud, maar in de manier waarop die is ingedeeld. Pagina’s op een website zo organiseren dat bezoekers elke informatie binnen enkele seconden kunnen vinden, vraagt om concrete, toetsbare keuzes in de structuur die vaak over het hoofd worden gezien.
Interne zoekopdrachten en supporttickets: signalen van gebrekkige navigatie
Voordat je een menu opnieuw ontwerpt, bespaar je tijd door te kijken waar bezoekers nu al naar zoeken. De zoekopdrachten die bezoekers in de interne zoekbalk van de site invoeren, vormen een gratis diagnose. Zoekt iemand naar ‘prijzen’ terwijl in het hoofdmenu ‘Ons aanbod’ staat, dan ligt het probleem bij de benaming en niet bij ontbrekende inhoud.
Vragen aan de klantenservice werken op dezelfde manier. Een ticket met de vraag ‘waar vind ik de factuur?’ geeft aan dat een link naar de klantenzone verkeerd is geplaatst of benoemd. Zoekopdrachten zonder resultaat en tickets met de vraag ‘waar vind ik…?’ wijzen op pagina’s met onduidelijke namen of pagina’s die te diep verborgen zitten.
Bij een informatieve website met enkele tientallen pagina’s, zoals de sitemap van La Maison De Daniel, geeft de volledige URL-lijst meteen een overzicht van de structuur. Zo kun je verweesde pagina’s en onduidelijke paginatitels opsporen.
Card sorting en tree testing: menu-items testen voordat je gaat ontwerpen
Vaak denken we dat de indeling van een website vanzelf spreekt, omdat we onze eigen catalogus kennen. Bezoekers delen die interne logica niet. Met twee methoden kun je controleren of de structuur werkt voordat je de code aanpast.
Card sorting om inhoud te groeperen
Het principe is eenvoudig: je zet de pagina’s van de website op virtuele kaarten en vraagt een panel gebruikers om ze in categorieën onder te brengen. Het resultaat laat zien hoe bezoekers onderwerpen van nature met elkaar associëren. Een restaurant ontdekt misschien dat klanten ‘Wijnkaart’ eerder bij ‘Reserveren’ indelen dan bij ‘Onze keuken’.
Tree testing om te controleren of pagina’s vindbaar zijn
Bij tree testing geef je, zodra de sitestructuur staat, een concrete opdracht (‘zoek de contactpagina van de klantenservice’) en meet je of iemand die zonder omwegen kan vinden. Alleen het slagingspercentage is niet genoeg: je moet ook nagaan of de gevolgde route rechtstreeks is. Een gebruiker die de juiste pagina vindt na drie keer heen en weer klikken in het menu is technisch gezien ‘geslaagd’, maar de sitestructuur blijft problematisch.
Je kunt beide tests online uitvoeren, zonder grafisch ontwerp, met alleen een tekstuele boomstructuur. Je test de logica van de indeling, niet de vormgeving van het menu.
Een platte structuur en categorieën: de navigatiediepte beperken
De diepte van een website is het aantal klikken dat nodig is om vanaf de homepage een willekeurige pagina te bereiken. Hoe hoger dat aantal, hoe groter de kans dat bezoekers afhaken en hoe moeilijker zoekmachinerobots alle URL’s kunnen crawlen.
Een zogenoemde ‘platte’ architectuur beperkt de diepte tot maximaal twee of drie niveaus. Concreet betekent dit dat elke pagina op de website vanaf de homepage binnen drie klikken bereikbaar is. Om dat te bereiken, moet je de categorieën onder de loep nemen.
Een categorie groepeert pagina’s die inspelen op dezelfde zoekintentie of gebruikersbehoefte. Aan de hand van deze criteria bepaal je of een categorie een plek in het menu verdient:
- De categorie bevat minstens drie onderliggende pagina’s. Zijn het er minder, dan kun je die pagina’s beter onderbrengen bij een verwante categorie.
- De naam komt overeen met een woord of woordgroep die gebruikers daadwerkelijk in Google invoeren (dit kun je controleren in Search Console of met een zoekwoordenonderzoekstool).
- De categorie overlapt inhoudelijk niet met een andere categorie. Bevatten ‘Praktische gidsen’ en ‘Tips’ hetzelfde soort content, voeg ze dan samen.
De valkuil van sub-subcategorieën
Een vierde navigatieniveau toevoegen lijkt logisch wanneer de catalogus groeit. In de praktijk raken diepgelegen pagina’s daardoor ondergesneeuwd. Zoekmachines kennen ze minder gewicht toe en bezoekers vinden ze zelden. Bevat een subcategorie meer dan twintig pagina’s, maak er dan een categorie op het hoogste niveau van in plaats van nog een niveau toe te voegen.
Interne links en contextuele links: pagina’s met elkaar verbinden
De sitestructuur regelt de verticale navigatie (van categorie naar pagina). Interne links regelen de horizontale navigatie (van de ene pagina naar een andere pagina over een verwant onderwerp). Beide vullen elkaar aan.
Een artikel over het onderhoud van een parketvloer moet linken naar de productpagina met afwerkingsoliën. Een productpagina voor wandelschoenen heeft er baat bij te verwijzen naar de gids voor het kiezen van schoenen per terrein. Deze contextuele links, die in de hoofdtekst staan, hebben twee functies:
- Ze houden bezoekers op de website door een logisch vervolg op hun leeservaring aan te bieden, waardoor het bouncepercentage daalt.
- Ze geven SEO-waarde door aan de doelpagina’s, zodat zoekmachines beter begrijpen welke pagina’s prioriteit hebben.
- Ze compenseren de beperkingen van het hoofdmenu, waarin niet alle pagina’s van de website kunnen worden weergegeven.
De ankertekst van de link moet de bestemmingspagina beschrijven en geen vage formulering gebruiken. ‘Gids voor het kiezen van wandelschoenen’ werkt beter dan ‘klik hier’, zowel voor bezoekers als voor Google.
Toegankelijke navigatie
De WCAG 2.2-richtlijnen, die het W3C in oktober 2023 publiceerde, stellen strengere eisen aan navigatie-elementen. De minimale grootte van klikbare gebieden en de zichtbaarheid van de toetsenbordfocus zijn rechtstreeks van toepassing op menu’s en interne links. Een uitklapmenu waarvan de items op mobiel minder dan enkele millimeters hoog zijn, is voor een deel van de bezoekers onbruikbaar, hoe zorgvuldig de sitestructuur ook is opgezet.
Pagina’s op een website organiseren is geen theoretische oefening die je alleen bij de lancering uitvoert. Interne zoekopdrachten, gebruikersroutes en feedback van de klantenservice geven voortdurend aanwijzingen over wat werkt en waar bezoekers vastlopen. De beste sitestructuur is de structuur die je bijstuurt nadat je hebt gezien hoe bezoekers daadwerkelijk navigeren.
